Pytanie
Pod koniec lat 60. Walter Mischel i jego współpracownicy ze Stanfordu badali, jak dzieciom udaje się czekać na coś, czego pragną. Układ był prosty: mała nagroda teraz albo większa lub lepsza później. Większość małych dzieci chce większej nagrody. Prawdziwe pytanie dotyczyło tego, co dzieje się w głowie dziecka podczas czekania. Czy patrzenie na nagrodę wzmacnia postanowienie, czy je osłabia? I czy można dziecku pomóc wytrwać?
Dopiero później na pierwszy plan wysunęło się drugie pytanie: czy czas czekania czterolatka mówi coś o tym, jak to dziecko będzie sobie radzić jako nastolatek?
Jak to przeprowadzono
Badania prowadzono w przedszkolu Bing na terenie kampusu Stanfordu, do którego uczęszczały głównie dzieci pracowników naukowych i studentów uczelni. W latach 1968–1974 w tej czy innej wersji badania wzięło udział 653 dzieci.
W pierwszym opublikowanym badaniu (Mischel i Ebbesen, 1970) 32 dzieci w wieku od trzech i pół do prawie sześciu lat zabierano pojedynczo do pokoju ze stołem. Każde dziecko wybierało, który z dwóch smakołyków woli: dwa ciasteczka w kształcie zwierzątek czy pięć małych precelków. Następnie eksperymentator wyjaśniał zasady. Musi wyjść. Jeśli dziecko poczeka, aż wróci sam, dostanie smakołyk, który woli. Jeśli zechce przestać czekać, może w każdej chwili dać mu znak, żeby wrócił (zjadając kawałek precelka; w późniejszym badaniu uzupełniającym używano dzwonka), ale wtedy dostanie ten drugi smakołyk. Eksperymentator wracał najpóźniej po 15 minutach.
Badacze zmieniali tylko jedno: to, co dziecko widziało podczas czekania. Na stole leżały oba smakołyki, tylko jeden z nich albo żaden.
W badaniu z 1972 roku (Mischel, Ebbesen i Zeiss) przeprowadzono trzy kolejne eksperymenty z udziałem 92 dzieci w wieku od trzech do pięciu lat. Tym razem smakołykami były pianka marshmallow i słony paluszek, a dziecko przywoływało eksperymentatora, dzwoniąc dzwonkiem stojącym na stole. Część dzieci dostała zabawkę (sprężynę Slinky). Innym kazano podczas czekania myśleć o czymś przyjemnym, o czymś smutnym albo o samych smakołykach.
O nazwie. Określenie „test marshmallow” pojawiło się później. Smakołyk zmieniał się od badania do badania: ciasteczka i precelki w 1970 roku, pianka i paluszek w 1972 roku, a czasem nawet plastikowe żetony do pokera. W późniejszych wersjach dzieci same wybierały przekąskę, na przykład pianki marshmallow, M&M’s albo krakersy w kształcie zwierzątek.
Co z tego wyszło
Widok nagrody utrudniał czekanie. W 1970 roku dzieci, które miały przed sobą oba smakołyki, czekały średnio niewiele ponad 1 minutę. Gdy żadnego smakołyku nie było widać, średnia rosła do około 11 minut, a sześcioro z ośmiorga dzieci w tej grupie wytrwało pełne 15 minut. Niektóre znajdowały własne sposoby radzenia sobie, na przykład zakrywały oczy albo kładły głowę na rękach.
To, o czym dzieci myślały, miało większe znaczenie niż to, co widziały. W 1972 roku dzieci pozostawione bez niczego, co mogłoby odwrócić ich uwagę, rezygnowały średnio po niecałej minucie. Z zabawką czekały około 8,5 minuty. Gdy kazano im myśleć o czymś przyjemnym, czekały około 12 minut. Smutne myśli pomagały nie bardziej niż myślenie o jedzeniu. A gdy smakołyki były schowane, dzieci, którym kazano o nich myśleć, wytrzymywały niecałą minutę, podczas gdy te, którym kazano myśleć o przyjemnych rzeczach, czekały prawie całe 15 minut.
Mischel doszedł do wniosku, że w tym wieku samokontrola jest w dużej mierze kwestią uwagi: dzieci czekają dłużej, gdy przestają myśleć o tym, czego chcą.
Badania uzupełniające. Mniej więcej dziesięć lat później zespół rozesłał kwestionariusze do rodziców dawnych uczestników. W raporcie z 1988 roku, opartym na danych 95 dzieci, te, które w przedszkolu czekały dłużej, były opisywane przez rodziców jako bardziej kompetentne w nauce i w kontaktach społecznych, bardziej uważne i lepiej radzące sobie z frustracją i stresem.
Raport z 1990 roku dodał wyniki egzaminu SAT (amerykańskiego testu przy rekrutacji na studia), podane przez rodziców, dla 94 dzieci. Najsilniejsze związki pojawiły się tylko w jednej wersji zadania: smakołyki na widoku, bez wskazówek, jak czekać. W tej grupie czas czekania korelował z wynikiem z matematyki w SAT na poziomie r = 0,57, a z wynikiem z części językowej na poziomie r = 0,42. Liczby te opierają się na danych 35 dzieci. Sami autorzy ostrzegali, że próba była mała i pochodziła z klasy średniej, a związek mogło wyjaśniać wspólne środowisko rodzinne. Przypis pokazywał też, że korelacja z częścią językową wynikała niemal w całości z wyników dziewcząt.
W 2011 roku zespół pod kierunkiem B. J. Casey ponownie zbadał 59 dawnych uczestników, którzy mieli wtedy po czterdzieści kilka lat. Osobom, które konsekwentnie wykazywały niską samokontrolę, trudniej było powstrzymać reakcję na radosne twarze.
Co naprawdę się stało (replikacje i krytyka)
Większa, bardziej zróżnicowana próba. W 2018 roku Tyler Watts, Greg Duncan i Haonan Quan sprawdzili ten sam pomysł na danych z dużego amerykańskiego badania rozwoju dzieci. Około 900 dzieci wykonało podobne zadanie w wieku czterech i pół roku, a ich wyniki w szkole zmierzono w wieku 15 lat. Badacze skupili się na 552 dzieciach, których matki nie ukończyły studiów. Zadanie było krótsze (najwyżej 7 minut), a dzieci same wybierały smakołyk, na przykład pianki marshmallow, M&M’s albo krakersy w kształcie zwierzątek.
Co ustalili:
- Dłuższe czekanie wiązało się z lepszymi wynikami z matematyki i czytania w wieku 15 lat, ale związek był mniej więcej o połowę słabszy niż korelacje podane w 1990 roku, albo jeszcze słabszy.
- Po uwzględnieniu pochodzenia rodzinnego i środowiska domowego związek zmalał o około dwie trzecie. Dodanie wczesnych umiejętności poznawczych i behawioralnych dziecka sprawiło, że statystycznie zniknął.
- Większość różnicy dzieliła dzieci, które rezygnowały w ciągu 20 sekund, od wszystkich pozostałych. Czekanie dłużej niewiele już dodawało.
- Czas czekania nie wiązał się z problemami z zachowaniem, ani w wieku 15 lat, ani wcześniej.
Autorzy dowodzili, że czas czekania może odzwierciedlać raczej szersze zdolności i okoliczności niż samą samokontrolę, więc uczenie dzieci wyłącznie czekania prawdopodobnie niewiele by dało.
Odpowiedź. Inni badacze zaprotestowali. Doebel, Michaelson i Munakata napisali komentarz, w którym dowodzili, że zdolność czekania prawdopodobnie jednak ma znaczenie dla osiągnięć szkolnych. Armin Falk, Fabian Kosse i Pia Pinger ponownie przeanalizowali to porównanie i stwierdzili, że Watts i współpracownicy kontrolowali tak wiele zmiennych, że część z nich prawdopodobnie wchłonęła fragment samego efektu – problem, który nazywają „złą kontrolą” (bad control). Pozostawiając tylko te zmienne kontrolne, które uznali za jednoznacznie właściwe, uzyskali związek słabszy niż u Mischela, ale wciąż znaczący, i oszacowali, że sam krótszy, 7-minutowy limit wyjaśniał około jednej trzeciej różnicy między oboma badaniami. Watts i Duncan odpowiedzieli, broniąc swojego wyboru zmiennych kontrolnych. Spór dotyczy głównie tego, które zmienne kontrolować i jak interpretować wyniki.
Nieczekanie może być racjonalnym wyborem. W 2013 roku Kidd, Palmeri i Aslin z Uniwersytetu w Rochester najpierw dali 28 dzieciom zajęcia plastyczne. Połowie z nich dorosły obiecał lepsze przybory plastyczne, potem lepsze naklejki, i złamał obie obietnice. W drugiej połowie dorosły obu obietnic dotrzymał. W następującym potem zadaniu z pianką dzieci z warunku z niesłownym dorosłym czekały średnio około 3 minut i tylko 1 z 14 wytrwało pełne 15 minut. Przy słownym dorosłym czekały około 12 minut, a 9 z 14 wytrwało do końca. Dla dziecka, które nauczyło się, że obietnice często są łamane, zjedzenie smakołyku od razu to rozsądny zakład.
Dzieci nie zaczęły gorzej czekać. W 2018 roku Carlson i współpracownicy, wśród nich sam Mischel, porównali 840 dzieci badanych porównywalnymi wersjami zadania w latach 60., 80. i w pierwszej dekadzie XXI wieku. Dzieci badane w pierwszej dekadzie XXI wieku czekały około 2 minut dłużej niż dzieci z lat 60., wbrew temu, czego spodziewała się większość dorosłych w przeprowadzonej przez badaczy ankiecie.
Etyka
Dzieci nie były wprowadzane w błąd. Zasady wyjaśniano, każde dziecko przed rozpoczęciem czekania ćwiczyło przywoływanie eksperymentatora, a na koniec każde dostawało smakołyk – ten, który wolało, albo ten drugi. Wczesne artykuły nie opisują procedur uzyskiwania zgody rodziców ani oceny etycznej.
Dyskomfort był łagodny: do 15 minut sam na sam z pokusą, z wyjściem zawsze w zasięgu ręki. Wariant z Rochester z 2013 roku szedł dalej, ponieważ dorosły celowo łamał obietnice dane dzieciom – drobne wprowadzenie w błąd, które wymagałoby jasnego uzasadnienia i życzliwego wyjaśnienia po badaniu.
Co to znaczy dzisiaj
Najsolidniejsze odkrycie jest zarazem najbardziej praktyczne: małe dzieci lepiej czekają, gdy pomaga im się przestać myśleć o tym, czego chcą – przez schowanie tego, danie im zajęcia albo myślenie o czymś przyjemnym.
Długoterminowe przewidywanie jest znacznie mniej pewne. Czas czekania czterolatka wiąże się z późniejszymi wynikami w szkole, ale słabo, i splata się z sytuacją rodzinną, wczesnymi zdolnościami oraz tym, czy dziecko ma powody ufać obietnicom dorosłych. Traktowanie jednego krótkiego czekania jako prognozy przyszłości dziecka wykracza poza to, na co pozwalają dane.
Kilka pomysłów na co dzień, które wykraczają poza to, co te badania bezpośrednio sprawdzały:
- Jeśli chcesz się czemuś oprzeć, schowanie tego z pola widzenia może zadziałać lepiej niż siła woli.
- Zanim uznasz, że dziecko „nie umie czekać”, zastanów się, czy obietnice czegoś lepszego były w przeszłości dotrzymywane.
- Słowność może pomóc bardziej niż pogadanki o cierpliwości.
Jak by ci poszło?
Już wkrótce. Na ekranie leży smakołyk, obok minutnik i dzwonek. Wybierz: zadzwoń teraz albo poczekaj na dwa. Po drodze możesz wypróbować sztuczki, których używały dzieci ze Stanfordu (zakryć smakołyk, pomyśleć o czymś przyjemnym), i zobaczyć, jak twoje czekanie wypada na tle średnich z 1970 i 1972 roku. Jedno uczciwe zastrzeżenie: dorosły przed ekranem to nie czterolatek w cichym pokoju, a obrazek pianki kusi znacznie słabiej niż prawdziwa pianka.
Najczęściej zadawane pytania
Czy smakołykiem w teście marshmallow zawsze była pianka marshmallow?
Nie. W badaniu z 1970 roku dzieci wybierały między ciasteczkami w kształcie zwierzątek a precelkami. W badaniu z 1972 roku użyto pianki marshmallow i słonego paluszka. W innych badaniach z tej serii stosowano precelki, a nawet plastikowe żetony do pokera, a w późniejszych wersjach dzieci mogły wybrać przekąskę, na przykład M&M's albo krakersy w kształcie zwierzątek.
Czy test marshmallow przepowiada sukces w życiu?
Według obecnych danych tylko słabo. Badanie uzupełniające z 1990 roku wykazało silne korelacje z wynikami egzaminu SAT, ale u zaledwie 35 dzieci. Badanie z 2018 roku obejmujące około 900 dzieci wykazało słabszy związek z wynikami w szkole w wieku 15 lat; wśród 552 dzieci, których matki nie ukończyły studiów, zmalał on o około dwie trzecie po uwzględnieniu pochodzenia rodzinnego. Nie stwierdzono związku z zachowaniem.
Co pomagało dzieciom czekać dłużej?
Niepatrzenie na smakołyk i niemyślenie o nim. Dzieci czekały znacznie dłużej, gdy smakołyków nie było widać, gdy miały zabawkę albo gdy kazano im myśleć o czymś przyjemnym. Myślenie o samych smakołykach znacznie skracało czekanie.
Czy dziecku, które od razu zjada smakołyk, brakuje samokontroli?
Niekoniecznie. W badaniu z 2013 roku dzieci, które przed chwilą widziały, jak dorosły łamie dwie drobne obietnice, czekały średnio około 3 minut, wobec około 12 minut u dzieci, którym dorosły dotrzymał słowa. Nieczekanie może być rozsądnym wyborem, gdy obiecana nagroda wydaje się mało prawdopodobna.
Źródła
- Mischel, W., & Ebbesen, E. B. (1970). Attention in delay of gratification. Journal of Personality and Social Psychology, 16(2), 329–337. doi:10.1037/h0029815
- Mischel, W., Ebbesen, E. B., & Zeiss, A. R. (1972). Cognitive and attentional mechanisms in delay of gratification. Journal of Personality and Social Psychology, 21(2), 204–218. doi:10.1037/h0032198
- Mischel, W., Shoda, Y., & Peake, P. K. (1988). The nature of adolescent competencies predicted by preschool delay of gratification. Journal of Personality and Social Psychology, 54(4), 687–696. doi:10.1037/0022-3514.54.4.687
- Shoda, Y., Mischel, W., & Peake, P. K. (1990). Predicting adolescent cognitive and self-regulatory competencies from preschool delay of gratification: Identifying diagnostic conditions. Developmental Psychology, 26(6), 978–986. doi:10.1037/0012-1649.26.6.978
- Casey, B. J., Somerville, L. H., Gotlib, I. H., Ayduk, O., Franklin, N. T., Askren, M. K., Jonides, J., Berman, M. G., Wilson, N. L., Teslovich, T., Glover, G., Zayas, V., Mischel, W., & Shoda, Y. (2011). Behavioral and neural correlates of delay of gratification 40 years later. Proceedings of the National Academy of Sciences, 108(36), 14998–15003. doi:10.1073/pnas.1108561108
- Kidd, C., Palmeri, H., & Aslin, R. N. (2013). Rational snacking: Young children's decision-making on the marshmallow task is moderated by beliefs about environmental reliability. Cognition, 126(1), 109–114. doi:10.1016/j.cognition.2012.08.004
- Watts, T. W., Duncan, G. J., & Quan, H. (2018). Revisiting the marshmallow test: A conceptual replication investigating links between early delay of gratification and later outcomes. Psychological Science, 29(7), 1159–1177. doi:10.1177/0956797618761661
- Carlson, S. M., Shoda, Y., Ayduk, O., Aber, L., Schaefer, C., Sethi, A., Wilson, N., Peake, P. K., & Mischel, W. (2018). Cohort effects in children's delay of gratification. Developmental Psychology, 54(8), 1395–1407. doi:10.1037/dev0000533
- Doebel, S., Michaelson, L. E., & Munakata, Y. (2020). Good things come to those who wait: Delaying gratification likely does matter for later achievement (A commentary on Watts, Duncan, & Quan, 2018). Psychological Science, 31(1), 97–99. doi:10.1177/0956797619839045
- Falk, A., Kosse, F., & Pinger, P. (2020). Re-revisiting the marshmallow test: A direct comparison of studies by Shoda, Mischel, and Peake (1990) and Watts, Duncan, and Quan (2018). Psychological Science, 31(1), 100–105. doi:10.1177/0956797619861720
- Watts, T. W., & Duncan, G. J. Controlling, confounding, and construct clarity: Responding to criticisms of 'Revisiting the marshmallow test'. Psychological Science.